рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдХा рдЕрд░्рде рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЬैрд╡िрдХ рдЦाрдж्рдп рдЙрдд्рдкाрджों рдХी рдоांрдЧ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЦेрддी рдХे рджौрд░ाрди рд╕िंрдеेрдЯिрдХ рд░рд╕ाрдпрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ाрди рднी рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдоें рд░ुрдЪि рджिрдЦा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрдж рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн рджिрд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЙрдкрдЬ рдХी рдоांрдЧ рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдЙрдд्рдкाрдж рдХे рдоूрд▓्рдп рдХो рдмрдв़ाрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдЕрдзिрдХ рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХुрдЫ рдиिрдпрдоों рдФрд░ рдЕрдиुрдоोрджрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рд╕े рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै। рдХрднी-рдХрднी рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рдк्рд░рдоाрдгрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рджेрд░ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ां рд╣рдо рднाрд░рдд рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдоैं рд╕рд░рд▓ рд╕рдордЭрдиे рдпोрдЧ्рдп рддрд░ीрдХे рд╕े рдкूрд░ा рд╡िрд╡рд░рдг рджेрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ूं, рддाрдХि рдХिрд╕ाрди рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХें рдФрд░ рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЬा рд╕рдХे।
рднाрд░рддीрдп рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгрди рдПрдЬेंрд╕िрдпां
рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгрди рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХी рддुрд▓рдиा (рдПрдкीрдбा рдмрдиाрдо рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा)
рдПрдкीрдбा рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг
рдПрдкीрдбा рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдПрд╡ं рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдзीрди рдЖрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдоाрдгрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХिрд╕ाрди рдФрд░ рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд╕рдоूрд╣ рднी рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХे рддрд╣рдд рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рдлрд╕рд▓ों, рдкрд╢ुрдзрди, рдЬंрдЧрд▓ी рд╡рди рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдпрд╣ рдк्рд░рдоाрдгрди рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдиिрд░्рдпाрдд рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै।
рдПрдкीрдбा рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдорд╣ंрдЧी рд╣ै, рд▓рдЧрднрдЧ INR 10,000 рд╕े 50,000 рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдоें рд╡्рдпрдп рд▓ाрдЧрдд рд╣ोрдЧी।
рдПрдкीрдбा рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдЗंрдбिрдпा рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рд▓ोрдЧो рджेрддा рд╣ै।
рдПрдкीрдбा рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдХрдо рд╕े рдХрдо рддीрди рд╕ाрд▓ рддрдХ рдЗंрддрдЬाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рд╣ी рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЦेрдд рдирд╣ीं।
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрд╢рди
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрд╢рди рдХृрд╖ि рдФрд░ рдХिрд╕ाрди рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрддा рд╣ै।
рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХिрд╕ाрди рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ाрдиों рдХे рдПрдХ рд╕рдоूрд╣ рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдПрдХ рд╕рдоूрд╣ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиा рд╣ोрдЧा рдпा рдХрдо рд╕े рдХрдо рдкांрдЪ рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдирдпा рд╕рдоूрд╣ рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгрди рд▓ाрдЧрдд рдиि:рд╢ुрд▓्рдХ рд╣ै।
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдЙрдд्рдкाрджों рдХा рд╡िрдкрдгрди рдХेрд╡рд▓ рднाрд░рдд рдоें рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдХिрд╕ाрди рдкрд╣рд▓े рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рд▓िрдП рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рд▓ोрдЧो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдПрдкीрдбा рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХी рддрд░рд╣ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЗंрддрдЬाрд░ рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХिрд╕ाрди рдкीрдЬीрдПрд╕ рдЗंрдбिрдпा рдЧ्рд░ीрди рд▓ोрдЧो рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдкीрдЬीрдПрд╕ рдЗंрдбिрдпा рдЧ्рд░ीрди рд▓ोрдЧो рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЬैрд╡िрдХ рд░ूрдкांрддрд░рдг рдХे рддрд╣рдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдкीрдЬीрдПрд╕ рдЗंрдбिрдпा рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рд▓ोрдЧो рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдЬैрд╡िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдХो PKVY рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЦेрдд рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЖрдЗрдП рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдПрдкीрдбा рдФрд░ рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ें।
Agricultural and processed food products export development authority (APEDA)- In Hindi
(APEDA) рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╣ै। рдПрдкीрдбा рдХे рдкांрдЪ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рдоुंрдмрдИ, рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж, рдХोрд▓рдХाрддा рдФрд░ рдЧुрд╡ाрд╣ाрдЯी рдоें рд╣ैं।
The Ministry of Commerce & Industries, Government of India is implementing the National Programme for Organic Production (NPOP) managed by APEDA.
рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी, рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджों рдХा рдк्рд░рдЪाрд░ рдФрд░ рд╡िрдкрдгрди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।
рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдоाрди्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рдПрдирдкीрдУрдкी рдоाрдирдХों рдХो рдоाрди्рдпрддा рджी рдЧрдИ рд╣ै рдпूрд░ोрдкीрдп рдЖрдпोрдЧ рдФрд░ рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрд╕ंрд╕ाрдзिрдд рд╕ंрдпंрдд्рд░ рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХे рджेрд╢ рдХे рдоाрдирдХों рдХे рд╕рдордХрдХ्рд╖।
рднाрд░рддीрдп рдЬैрд╡िрдХ' рдХे рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдк्рд░рдоाрдгрди рдиिрдХाрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдзिрд╡рдд рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдЙрдд्рдкाрдж рдЖрдпाрддрдХ рджेрд╢ों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рдПрдкीрдбा рдиिрд░्рдпाрдд рдХे рд▓िрдП рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा, рддाрдЗрд╡ाрди, рдХрдиाрдбा, рдЬाрдкाрди рдЖрджि рдХे рд╕ाрде рднी рдмाрддрдЪीрдд рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╣ै।
рдПрдкीрдбा рдЙрдд्рдкाрдж- рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें (рдПрдкीрдбा рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП)।
рдПрдкीрдбा рдХे рддрд╣рдд рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╕рднी рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХे рд▓िрдП 'рдЗंрдбिрдпा рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ' рд▓ोрдЧो рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рддाрдХि рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдЙрдд्рдкाрджों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ो рд╕рдХे।
рдПрдкीрдбा рдХे рддрд╣рдд рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдПрдкीрдбा рд╕े рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдк्рд░рдоाрдгрди рдиिрдХाрдпों рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдк्рд░рдоाрдгрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП।
рдпे рдк्рд░рдоाрдгрди рдиिрдХाрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╕рдд्рдпाрдкрди рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдгрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेंрдЧे। рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें рдк्рд░рдоाрдгрди рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХो рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП। рдХिрд╕ाрди рдЗрди рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХे рд▓िрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдк्рд░рдоाрдгрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиी рд▓ाрдЧрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдПрдкीрдбा рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдк рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдПрдкीрдбा/рдПрдирдкीрдУрдкी рдк्рд░рдоाрдгрди рдХे рд▓िрдП рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирдХ (NSOP)।
рдХुрдЫ рдоाрдирдХों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै;
рд░ूрдкांрддрд░рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдПँ
рдХिрд╕ाрдиों рдХी рднूрдоि рдХो рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдФрд░ рдлрд╕рд▓ों рдФрд░/рдпा рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдХे рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХे рдмीрдЪ рдХी рдЕрд╡рдзि рдХो рд░ूрдкांрддрд░рдг рдЕрд╡рдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдкрд╢ुрдзрди рд╕рд╣िрдд рдкूрд░े рдЦेрдд рдХो рдЕрд╡рдзि рддрдХ рдоाрдирдХों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рддीрди рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЕрд╡рдзि рддрдХ।
рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХृрд╖ि рднूрдоि рдФрд░ рдЬाрдирд╡рд░ों рдХो рдЬैрд╡िрдХ рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рдмीрдЪ рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдХो рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдХे рд▓ाрдн рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдлрд╕рд▓ों рдФрд░ рдХिрд╕्рдоों рдХा рдЪрдпрди
рдмीрдЬ рдФрд░ рдкौрдзों рдХी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЬैрд╕े рд╕рднी рдЖрджाрдиों рдХो рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдлрд╕рд▓ рдХी рдХिрд╕्рдоों рдХो рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рдмрдиाрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдХीрдЯों рдФрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрд░ोрдз рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдиीрддि
рдЬैрд╡ рдиिрдо्рдиीрдХрд░рдгीрдп рдкौрдзे рдпा рдкрд╢ु рдоूрд▓ рдХे рдЙрдд्рдкाрджों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдиिрд╖ेрдЪрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдоें рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдЬैрд╡िрдХ рдоूрд▓ рдХे рдЧैрд░ рд╕िंрдеेрдЯिрдХ рдЦрдиिрдЬ рдЙрд░्рд╡рд░рдХों рдФрд░ рдЙрд░्рд╡рд░рдХों рдХो рдкूрд░рдХ рдоाрдиा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рди рдХि рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ों рдХे рдкुрдирд░्рдЪрдХ्рд░рдг рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрд╕्рдеाрдкрди।
рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рдЙрдЪिрдд рдкीрдПрдЪ рд╕्рддрд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдоाрдирд╡ рдорд▓ (рдорд▓ рдФрд░ рдоूрдд्рд░) рд╡ाрд▓ी рдЦाрдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рд░ोрдЧ, рдХीрдЯ рдФрд░ рдЦрд░рдкрддрд╡ाрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди
Pests and diseases and weeds should be controlled by preventive cultural techniques which limit their development. Crop rotations, green manuring, balanced fertilisation,mulching, mechanical control and the disturbance of pest development cycles.
рдЦेрдд рдоें рдХीрдЯ, рд░ोрдЧ рдФрд░ рдЦрд░рдкрддрд╡ाрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрдж рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдЪाрд╣िрдП।
рд╢ाрдХрдиाрд╢ी, рдХрд╡рдХрдиाрд╢ी, рдХीрдЯрдиाрд╢рдХों рдЬैрд╕े рд╕िंрдеेрдЯिрдХ рд░рд╕ाрдпрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рд╣ै।
рд╕ंрджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг
рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрднाрд▓ рдХी рдмाрд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдФрд░ рдЦेрдд рдХे рднीрддрд░ рд╕े рд╕ंрджूрд╖рдг рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП।
рдкॉрд▓ीрдЗрдеाрдЗрд▓ीрди, рдкॉрд▓ीрдк्рд░ोрдкाрдЗрд▓ीрди рдпा рдЕрди्рдп рдкॉрд▓ी рдХाрд░्рдмोрдиेрдЯ рд╕े рдмрдиे рдХрд╡рд░िंрдЧ, рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдорд▓्рдЪ, рдХीрдЯ рдЬाрд▓ рдФрд░ рд╕ाрдЗрд▓ेрдЬ рд░ैрдкिंрдЧ рдЬैрд╕ी рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХी рдЕрдиुрдорддि рд╣ै।
рдЗрди рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХो рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рдмाрдж рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рд╣рдЯा рджिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЦेрдд рдоें рдирд╣ीं рдЬрд▓ाрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
Polychloride рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рдЦेрдд рдкрд░ рдЕрдиुрдорддि рдирд╣ीं рд╣ै।
рдоृрджा рдПрд╡ं рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг
рдЙрдЪिрдд рднूрдоि рдПрд╡ं рд╕рддрд╣ी рдЬрд▓ рдХे рдЕрдкрд░рджрди, рд▓рд╡рдгीрдп рд▓рд╡рдгрддा, рдЬрд▓ рдХे рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдПрд╡ं рдЕрдиुрдЪिрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рддрдеा рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкाрдп рдХिрдП рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП।
рдЬंрдЧрд▓ी рдХрдЯाрдИ рд╡ाрд▓े рдЙрдд्рдкाрдж рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг
рдЬंрдЧрд▓ी рдХрдЯाрдИ рд╡ाрд▓े рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдХेрд╡рд▓ рддрднी рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा рдЬрдм рд╡े рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЯिрдХाрдК рдмрдв़рддे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ों।
рдЙрдд्рдкाрдж рдХो рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рдиे рдпा рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рдиे рд╕े рдкौрдзे рдпा рдкрд╢ु рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХो рдЦрддрд░ा рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।
рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЦेрддी рд╕े рдЙрдЪिрдд рджूрд░ी рдкрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рдоाрдирдХों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП- рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें
Participatory Guarantee System for India (PGS-India)- In Hindi
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдПрдХ рд╕ाрдЭा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг, рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।
рджेрд╢ рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджों рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдоें рдПрдХрд░ूрдкрддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо (рдПрдирдкीрдУрдкी) рдХे рддрд╣рдд рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирдХों (NSOP) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдоाрдирдХों рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рд▓िрдП рдХृрдкрдпा рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें।
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдХे рддрд╣рдд рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдк рд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं- рдпрд╣ां рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें।
рдХिрд╕ाрди рд╕рдоूрд╣ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ 'рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдоूрд╣' рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें рдФрд░ рдпрджि рдЖрдк рдПрдХ рдирдпा рд╕рдоूрд╣ рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рд▓ॉрдЧिрди рдкрд░ рдЬाрдПं рдФрд░ рдлिрд░ рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдоूрд╣ рд▓ॉрдЧिрди рдмрдЯрди рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें। рдирдП рд╕рдоूрд╣ рдХो рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдк्рд░рдоाрдгрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП।
рдкीрдЬीрдПрд╕-рдЗंрдбिрдпा рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджों рдХी рдСрдирд▓ाрдЗрди рдмिрдХ्рд░ी рдФрд░ рдЦрд░ीрдж рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╕ाрдЗрдЯ-рднी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी।

рдиिрдЪрд▓ा рд░ेрдЦा
рдЖрд╢ा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд▓ेрдЦ рднाрд░рдд рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдПрдХ рдмुрдиिрдпाрджी рд╡िрдЪाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдЙрдд्рдкाрджों рд╕े рдХृрд╖рдХ рд╕рдоुрджाрдп рдХो рдЕрдзिрдХ рдЖрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рдкाрдж рдХा рдоूрд▓्рдп рдмрдв़ाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдзрди्рдпрд╡ाрдж।
To read the topic in English, please click here.